Er is aan decennia discussie over het ( al dan niet ) “ontkoppelen” van het gaspedaal door CBR-examinatoren, en of dat onrecht, onveilig en onwettig is. Er bestaan wel grote zorgen, vermoedens en kritiek daarop vanuit rijschoolhouders, instructeurs en sommige klokkenluiders.
Wat is de gangbare regeling rond het gaspedaal bij een rijexamen
- In Nederland is een tweede gaspedaal (voor instructeur of examinator) níet verplicht in lesauto’s. Dat is in tegenstelling tot landen als België, Duitsland of Frankrijk.
- Volgens de regels van het CBR moet — als er al een extra gaspedaal aanwezig is — dat pedaal vóór het examen verwijderd of opgeklapt worden.
- De motivatie van het CBR: het weghalen/beëindigen van het gaspedaal verkleint het risico dat een examinator per ongeluk gas intrapt in plaats van remt of koppelt — gezien de examinator vaak in verschillende auto’s rijdt, met pedaalposities die per auto verschillen.
Wat zijn de zorgen / klachten / kritiek
Er is kritiek — niet zelden zwaar — op de praktijk dat het gaspedaal “ontkoppeld” wordt, onder andere:
- Sommige rijschoolhouders en instructeurs vinden dat een tweede gaspedaal van belang is voor veiligheid en controle — vooral bij noodsituaties (bijvoorbeeld bij invoegen, of wanneer de leerling het gaspedaal vergeet) kunnen zij ingrijpen.
- Er zijn verhalen en claims — o.a. vanuit (voorheen) betrokkenen — dat examinatoren op last van bestuur of directie van CBR het gaspedaal “losmaken” voor examenritten. In een artikel op een onderzoeksplatform wordt beweerd dat dit gebeurde met het doel risico’s uit te sluiten — maar dat dit in sommige gevallen tot gevaarlijk situaties kon leiden.
- Sommige betrokkenen noemen het “onrechtmatig” of “onveilig”, vooral als een examenkandidaat in een lastige verkeerssituatie terechtkomt en de examinator géén gaskracht kan leveren om de verkeersveiligheid te waarborgen.
Waarom het moeilijk is om te constateren dat er daadwerkelijk “onrecht” is gedaan
- De stand van zaken bij klachten van onregelmatigheden (examen te snel afgebroken, slechte beoordeling etc.) — zoals in een klacht bij de Nationale Ombudsman — leidde niet tot erkenning van onrecht. In zo’n zaak oordeelde de Ombudsman dat de examinator redelijk kon handelen, ondanks dat de klager zegt dat onderdelen later “ongeldig” waren beoordeeld. (Nationale ombudsman)
- De kritiek op het afkoppelen van het gaspedaal is grotendeels afkomstig uit de rijschoolwereld of van (oud-)instructeurs/rijschoolhouders — het is geen bewijs geweest van structurele misstanden, aansprakelijkheid of systematische onveiligheid die juridisch is bevestigd.
- Het is lastig om objectief aan te tonen dat een examinator door het weghalen van het gaspedaal onveilig handelde — want dat vereist bewijs van specifieke gevaarlijke situaties, en dat die direct het gevolg waren van het ontbreken van de gaspedaalbediening.
Conclusie: hoe groot is de kans dat er sprake is van “onrechtmatig afkoppelen”
- Het is aannemelijk dat — volgens huidige regels — het gaspedaal bij examenauto’s door het CBR (of op hun instructie) “ontkoppeld” wordt, of dat het op zijn minst verplicht is om het uit te schakelen vóór het examen. Dat is legaal en door de regelgeving gedragen.
- Er is kritiek op die praktijk — zeker vanuit rijscholen en instructeurs — vanwege veiligheidsoverwegingen, en er bestaan claims dat deze werkwijze tot gevaarlijke situaties of onterechte beoordeling kan leiden.
- Maar er is geen algemeen, onafhankelijk bewijs dat kan aantonen dat “onrechtmatig afkoppelen” (in de zin van onrechtmatige, onrechtvaardige of systematisch gevaarlijke handelingen) door examinatoren structureel voorkomt of erkend is.
Mijn inschatting (met de huidige informatie)
Je kunt stellen dat het “afkoppelen” van gaspedaal bij examenritten in Nederland door het CBR — volgens de reglementen — standaard is. Of dit onrecht is, hangt van je definitie af: juridisch gezien is het niet verboden, dus “onrechtmatig” is onwaarschijnlijk. Moreel, en vanuit verkeersveiligheid, is er wel een legitieme discussie — en veel instructeurs vinden dat het systeem beter kan.
